Nowe przepisy dotyczące postępowań administracyjnych w sprawie tzw. gruntów warszawskich zgodne z Konstytucją

W dniu 19 lipca 2016 roku Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt: Kp 3/15, rozpoznał wniosek Prezydenta RP dotyczący zbadania konstytucyjności nowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 214a oraz 214b.

Nowe przepisy mają istotny wpływ na postępowania administracyjne w sprawach o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie tzw. dekretu warszawskiego (dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy).

Precyzyjniej, art. 214a u.g.n. wprowadza określone przesłanki odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zaś art. 214b przewiduje umorzenie tych postępowań, w których nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (np. wówczas, gdy wniosek został złożony 70 lat temu i do dziś nie został rozpoznany).

Zdaniem Prezydenta RP, wprowadzone przepisy stanowią kolejną próbę ograniczenia uprawnień byłych właścicieli gruntów warszawskich, co w konsekwencji narusza wyrażone w Konstytucji zasady: zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, niedziałania prawa wstecz oraz ochrony praw nabytych.

Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak o zgodności z Konstytucją nowych artykułów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Trybunał stwierdził, iż nowelizacja miała przede wszystkim na celu dokonanie ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych już w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli gruntów i ich następców prawnych. Poza tym, wprowadzone rozwiązania prawne zapewnią stabilizację stosunków własnościowych i bezpieczeństwo prawne podmiotów, które obecnie władają gruntami warszawskimi.

Trybunał podkreślał, że wprowadzone rozwiązania mają uzasadnienie ekonomiczne, a także celowościowe. Umożliwią bowiem zakończenie postępowań wszczętych formalnie wnioskami złożonymi przez byłych właścicieli w latach 40-tych XX wieku, których zaś obecnie nie można rozpoznać wobec braku znanych spadkobierców. To z kolei przyczyni się do większej stabilizacji stanów prawnych nieruchomości, które od kilkudziesięciu lat dotknięte są roszczeniami bliżej nieokreślonych osób.

Artykuł 214a oraz 214b ustawy o gospodarce nieruchomościami weszły w życie w dniu 17 września 2016 roku i mają zastosowanie także do spraw wszczętych przed dniem wejścia ich w życie.

Autor: Konstancja Paczkowska, Lidia Wesołowska